Više od 2.500 domova i drugih objekata za smještaj u planinama nalazi se širom Evrope, dok ih je na Balkanu blizu 700.
Domovi služe za prenoćište, odmor i podršku planinarima, različitog su nivoa opremljenosti i to mogu da budu jednostavne kolibe, ali i veći objekti sa restoranima i drugim pogodnostima.
Informacije o njima mogu se pronaći na sajtovima planinarskih saveza, turističkim vodičima i specijalizovanim platformama, gdje su dostupne informacije o lokacijama, a vrlo često moguća je i rezervacija putem interneta.
Popis domova, skloništa i drugih objekata za smještaj planinara za Evropu napravila je Evropska planinarska asocijacija (EUMA), koja je kreirala i interaktivnu mapu, gdje su unijeti podaci za 1.924 takve lokacije.
Podatke za Balkan, takođe kroz interaktivnu mapu, objedinio je Planinarski savez Slovenije.
Na mapi EUMA, zainteresovani mogu da, birajući državu, region… pronađu konkretnije informacije o smještaju – navedeni su linkovi domaćina doma, bilo da je u pitanju planinarski savez neke države, klub ili je u pitanju privatni smještaj.
Prema podacima za Crnu Goru, posjetiocima na planinama dostupno je 14 lokacija gdje mogu da se sklone, prenoće ili dobiju i druge usluge, kao što je hrana…
Tu su, međutim, navedeni i domovi Škrka i Sušica, koji se nalaze u Nacionalnom parku „Durmitor“, a koji ne rade već nekoliko godina. Za te domove u toku je izrada dokumentacije za idejno rješenje za njihovu adaptaciju.
Provjera, pa rezervacija
Ovaj primjer ukazuje da je neophodno, uvijek prije planirane posjete, provjeriti da li je dom u funkciji. Svakako, neophodno je uvijek provjeriti i režim rada, s obzirom na to da neki domovi ne rade tokom cijele godine. Takođe, kod domaćina je dobro raspitati se da li u domu ima vode, da li pripremaju hranu, imaju li posteljinu ili je neophodno ponijeti vreće za spavanje, da li je dozvoljen boravak i za kućne ljubimce…
Za neke domove, rezervacije su neophodne i mjesecima unaprijed prije planirane posjete, takvi su recimo domovi na Alpima.
Pojedini savezi, a takav je Planinarski savez Slovenije, na svom vebsajtu omogućavaju onlajn rezervacije. Prema dostupnim podacima, moguća je rezervacija putem interneta za 19 domova, odnosno planinskih kuća.
Na vebsajtu opisani su i uslovi, pa je tako dobro znati da se rezervacija može otkazati dan ili dva prije najavljenog dolaska (zavisno od domaćina), kada se gostu vraća sav uplaćeni iznos.
Domovi na Balkanu
Planinarski savez Slovenije, uz podršku Balkanskog saveza, objavio je prije nekoliko godina interaktivnu mapu smještaja Mountains-huts.net koji je dostupan na planinama u državama Balkana. Podaci su objavljeni za Sloveniju, gdje je i najveći broj takvih lokacija, Hrvatsku, Bosnu i Hercegovinu, Srbiju, Crnu Goru, Bugarsku, Makedoniju i Grčku.
Mapa slično onoj koju je objavila EUMA, omogućava pregled po državama, gdje potom korisnik dobije konkretnije podatke o pojedinom smještaju: Naziv, nadmorska visina na kojoj se nalazi, ko je domaćin, lokacija na mapi. Na spisku je deset domova – „Branko Kotlajić“ u dolini Grebaja, Gusinje, „Cmiljače“ i „Džambas“ na Bjelasici, „Grope“ i „Jelenčica“ u Rožajama, „Orjen sedlo“ i „Za vratlom“ na Orjenu, te „Studeno“, „Škrka“ i „Sušica“ na Durmitoru. Na spisku je i bivak Komovi, te Eko-planinarsko naselje „Hrid“.
Na vebsajtu Planinarskog saveza Crne Gore, međutim, nema ni takvih podataka.
Gdje penjati
Na mapi koju je objavila EUMA, uz podatke o planinarskim domovima, objavljeni su i podaci o stijenama, ali jedino za Češku.
Za Crnu Goru takve podatke objedinio je „Mali alpinistički klub“, na čijem vebsajtu postoji i spisak, a moguće je preuzeti i mobilnu aplikaciju, sa mapom i drugim podacima o stijenama.
