Nakon šestomjesečnog prelaznog perioda, danas počinje puna primjena novog elektronskog sistema Evropske unije za registraciju ulazaka i izlazaka stranih državljana koji dolaze iz zemalja koje nisu članice EU, uključujući i Crnu Goru.
Evropa je sa uvođenjem Sistema ulaska/izlaska (Entry/Exit System, EES) na spoljnim granicama počela 12. oktobra prošle godine. Tokom prelaznog perioda, koji je trajao do 9. aprila 2026, pojedini granični prelazi ranije su uveli EES i pasoši su i dalje pečatirani.
Od danas, sa potpunim uvođenjem EES, pečati se zamjenjuju elektronskom evidencijom.
EES primjenjuje se na putnike koji nisu državljani EU, a koji borave kratkoročno, do 90 dana, u okviru bilo kojeg perioda od 180 dana.
To, kako su ranije saopštili iz Delegacije EU u Crnoj Gori, uključuje i posjetioce koji putuju bez vize, kao i one koji posjeduju kratkoročnu Šengen vizu.
Državljani EU/Šengena i većina dugoročnih rezidenata nisu obuhvaćeni EES sistemom.
Kako su ranije saopštili iz Vlade Crne Gore, crnogorski građani zadržavaju pravo bezviznog putovanja u šengenski prostor (u ovom trenutku obuhvata države članice EU izuzev Irske i Kipra, kao i Island, Norvešku, Švajcarsku i Lihtenštajn), pod istim uslovima kao i do sada, uz dodatak biometrijske registracije (fotografija lica i otisci četiri prsta), koja se sprovodi na licu mjesta na graničnim prelazima.
Šta to znači za putnike
Prilikom prvog putovanja nakon početka primjene EES sistema, granični službenici ili samouslužni terminali evidentiraće podatke iz pasoša putnika, datum i mjesto ulaska/izlaska, fotografiju lica i četiri otiska prsta. Tokom svakog narednog prelaska granice postupak će obično biti brži jer su podaci već registrovani u sistemu.
EES automatski obračunava pravilo 90/180 dana, a putnici će moći i da provjere koliko im je dana preostalo u okviru dozvoljenog boravka.
Djeci mlađoj od 12 godina ne uzimaju se otisci prstiju, ali je i za njih neophodna fotografija lica i provjera putnih isprava.
Registracija onlajn zasad samo za putovanja u Švedsku i Portugal
Razvijena je i mobilna aplikacija “Travel to Europe”, koja putnicima omogućava da unaprijed (72 sata prije putovanja) registruju podatke iz pasoša i fotografiju lica, čime se ubrzava prvi prelazak.
Aplikacija je, međutim, zasad podržana samo za putovanja za Portugal i Švedsku.
EES pa ETIAS
EES sistema predstavlja tehnički preduslov za naredni korak, uvođenje ETIAS sistema (Evropski sistem za odobravanje putovanja), koji će, prema planu Evropske komisije, početi s primjenom krajem 2026. godine, nakon što EES bude potpuno funkcionalan.