Narodna heroina Vukosava Vukica Mićunović, nije bila samo prva predsjednica Planinarskog saveza i prva žena iz Crne Gore koja se popela na vrh preko 5.000 metara, na Elbrus, Rusija, već je bila i jedina iz Crne Gore u jugoslovenskoj ekipi koja je te 1956. godine izvela taj uspon.
Na Elbrus je tada izašlo njih osam, a nekoliko dana kasnije, Vukica se našla među njih četvoro koji su se popeli na još jedan od vrhova – Germogenova (3.993).
O učešću Vukice u toj akciji, o tome sam pisala nedavno, svjedoče pečati u njenoj planinarskoj knjižici, značke “Alpinista SSSR-a I stepena” koje je dobila od tadašnjeg Sovjetskog Saveza (SSSR), ali i zapis objavljen u “Planinskom vestniku”, u novembru 1956. godine.
“Planinski vestnik” je slovenački planinarski magazin, koji izlazi od 1895. godine.
Naslovnica “Planinskog vestnika” u kojem je objavljen izvještaj o saradnji planinara i alpinista SSSR-a i Jugoslavije, Izvor: Peter Mikša
Autor teksta, Tone Bučer (1917 – 1986), “planinarski aktivista, organizator alpinizma i dugogodišnji potpredsjednik Planinarskog saveza Slovenije i predsjednik Nadzornog odbora”, pisao je o saradnji sovjetskih i jugoslovenskih naroda i međusobnim posjetama u to vrijeme – najprije posjeti sovjetskih alpinista Jugoslaviji, potom i uzvratnoj, tokom koje su se planinari i alpinisti iz Jugoslavije popeli i na Elbrus.
Tekst sam dobila zahvaljujući Peteru Mikši, kojeg sam upoznala prije nekoliko mjeseci, kada je kao gost “Malog alpinističkog kluba” (MAK) u Podgorici održao predavanje o istoriji slovenačkog (i jugoslovenskog) alpinizma.
Mikša je alpinistički i instruktor sportskog penjanja, vanredni profesor, trenutno šef Centra za javnu istoriju pri Naučnom institutu Filozofskog fakulteta Univerziteta u Ljubljani. Doktorirao je na istoriji slovenačkog alpinizma, što dodatno govori o odnosu Slovenije i Slovenaca prema planinama.
U svom radu “Jugoslovenske i slovenačke himalajske ekspedicije 1960-1995” (ujedno i naslov njegove knjige), Mikša detaljno analizira istorijat ekspedicija iz bivše Jugoslavije i Slovenije u Himalaje tokom navedenog perioda, i pruža uvid u ključne događaje, ličnosti i postignuća koja su oblikovala alpinističku scenu na ovim prostorima.
Nakon što sam posjetila porodicu Vukice Mićunović, poslala sam Mikši jednu od fotografija njene planinarske knjižice, sa pečatima, na osnovu kojih sam uspjela da shvatim da se Vukica 1956. popela na Elbrus.
Prvi pečat u knjižici (lijevo na fotografiji) je pečat sa Elbrusa, drugi je sa vrha Germogenova
Nisam, međutim, uspjela da pročitam i koji je to drugi vrh, na koji se popela nekoliko dana kasnije. Mikša mi je pomogao, našao je podatke u sjajnoj arhivi “Planinskog vestnika”, shvatili smo da je Vukica, nakon što se popela na Elbrus 5. avgusta 1956, sedmicu kasnije, 12. avgusta 1956. godine bila i na vrhu Germogenova.
Mikša je već sjutradan poslao i ovaj detaljni izvještaj, u kojem imena članova jugoslovenske delegacije nisu navedena, ali period u kojem se akcija dešava, ukazuju na to da je u pitanju upravo akcija u kojoj je učestvovala i Vukica.
Porodica Mićunović sačuvala je nekoliko znački „Alpinista SSSR-a I stepena“, koje je Vukica dobila za svoje uspjehe.
Značka „Alpinista SSSR-a“ ustanovljena je 1934. sa ciljem popularizacije alpinizma i uređenja pravila bavljenja alpinizmom.
Da bi neko dobio značku „Alpinista SSSR-a I stepena“ trebalo je da se, pored ostalog, popne na vrh Elbrusa ili na vrh čiji se stepen težine izjednačava sa usponom na Elbrus, ovlada tehnikom kretanja po planinskim padinama, da zna da rukuje alpinističkom opremom, hoda u derezama, da zna kako se koristi uže za osiguranje…
Izvor: Wikipedia
U delegaciji je bilo njih 11, od čega troje alpinista iz Slovenije, troje su funkcioneri, a još pet članova delegacije predstavnici su svake od republika tadašnje Jugoslavije.
Među njima, i jedna Vukica iz Crne Gore.
Slijedi tekst iz “Planinskog vesnika”, koji je pisao Tone Bučer.
Sa sovjetskim alpinistima u Jugoslaviji i SSSR-u
Saradnja sovjetskih i jugoslovenskih naroda, koju su uspostavili lideri obje države, produbljuje se međusobnim posjetama na raznim područjima – i u planinarstvu. Sveunijski centralni sovjet profesionalnih saveza je ove godine pozvao delegaciju jugoslovenskih alpinista u Sovjetski savez, s ciljem da se uspostave međusobni kontakti, da se naša organizacija upozna s organizacijom alpinizma u SSSR-u i da se izvrši uspon na kavkaske vrhove.
Planinarski savez Jugoslavije je prihvatio poziv, a istovremeno je pozvao sovjetsku alpinističku delegaciju na četvrti planinarski zbor planinara Jugoslavije u Prokletijama.
Šestočlana sovjetska alpinistička delegacija stigla je 7. jula na Prokletije. Učestvovala je na završnoj svečanosti IV planinarskog zbora, na kojoj je govorio sekretar CK SKJ za Kosovo i Metohiju, drug Mugoša. Vođa sovjetske delegacije, Nikolaj Romanov, predsjednik odsjeka za alpinizam pri Komitetu za fizičku kulturu pri Savjetu ministara SSSR, izjavio je u svom pozdravnom govoru da u Sovjetskom Savezu do sada nisu organizovali opšte planinarske zborove, već uglavnom samo alpinističke kampove, ali da će pokušati iskoristiti iskustva jugoslovenskih alpinista za dalji rad. Zaključio je da je planinarstvo kod nas masovno, te da se u tom pogledu ne razlikuje mnogo od njihovog.
Iz porodične arhive: Planinarska knjižica Vukice Mićunović sa pečatima sa Elbrusa i vrha Germogenova i značka “Alpinista SSSR-a I stepena”
Delegacija je narednog dana avionom otputovala do Mineralnih Voda, zatim u grad Ljesmonkov – Pjatigorsk. Nakon dvodnevnog boravka i obilaska svih znamenitosti Pjatigorska i Kislovodska, put je nastavljen autobusom do 160 km udaljenog alpinističkog kampa Lokomotive u dolini rijeke Adel-su. Doček u tom kampu – kao i u svim ostalima – bio je još srdačniji nego što ga mi znamo pripremiti.
Na Kavkazu je naša delegacija provela 18 dana. Za to vrijeme se osam članova popelo na Elbrus (5.633 m), četvorica na Pik Germogenov (3.993 m), a trojica na Bžeduh (4.272 m).
Iz teksta Tone Bučera, “Planinski vestnik”, novembar, 1956: Izvor: Peter Mikša
Upoznali su se s organizacijom alpinista, visokih planinara i turista, sa sadržajem i formom alpinističkih škola, uspona i pohoda, sa sovjetskom opremom itd.
Dana 16. avgusta delegacija se popela na prevoj Donguz-Orun (3.192 m), prešla granicu Evrope i spustila se na južna obronka Kavkaza, u sovjetsku republiku Gruziju. Nakon jednog i po dana pješačenja stigli su na južni kavkaski put, a zatim 150 km kamionom do Crnog mora.
Nakon višednevnog boravka na Crnom moru – u gradovima Suhumi, Soči i kod jezera Rica – delegacija se vratila u Moskvu. Potom su obišli znamenitosti Moskve i Lenjingrada.
Na zajedničkom sastanku naše delegacije s predstavnicima sovjetskih alpinističkih organizacija i sindikata odlučeno je da se naredne godine organizuje razmjena sovjetskih i jugoslovenskih alpinista. Sovjetska delegacija će se takođe učlaniti u Međunarodnu alpinističku uniju i Međunarodnu gorsku službu spašavanja.
Alpinistička organizacija SSSR-a, način rada, tehnička oprema i tehnika penjanja, njihova spasilačka služba – a naročito njihove planine i uspjesi u njima – su poglavlja o kojima tek treba pisati detaljno.
