Tokom četvtrt vijeka, koliko “Gorica” obilježava ove godine, članovi tog planinarskog kluba iz Podgorice učestvovali su u skoro 1.300 planinarskih akcija. Klub koji nosi ime po brdu Gorica, simbolu glavnog grada Crne Gore, već duže od deceniju vodi žena, Edita Files Bradarić.
Među članovima kluba najviše je onih srednje i starije dobi, što u klubu vide kao svojevrsnu prednost, jer u tim godinama, kažu, njeni članovi više vremena mogu da posvete aktivnostima kao što su održavanje i markiranje planinarskih staza.
Članovi “Gorice” čine i reprezentativni sastav Planinarskog saveza Crne Gore (PSCG) na Balkanskom prvenstvu iz planinarske orijentacije. U klubu su ponosni i na činjenicu da imaju više bračnih parova, koje je spojila upravo planina.
U razgovoru za Maja.team, predsjednica Edita Files Bradarić govori o proteklih 25 godina kluba.
Od 2001, kada je klub osnovan, u “Gorici” su organizovali skoro 1.300 planinarskih akcija, u kojima je učestvovalo oko 500 članova.
Uglavnom su, kaže Files Bradarić, usmjereni na klasično planinarenje i pješačenje, ali članovi povremeno istupe ka visokogorstvu i drugim disciplinama, kao što su hodanje ili ture sa krpljama. U klubu, pored orijentacije, imaju i takmičare u planinskom trčanju.
Otvoreni za sve generacije
Članovi “Gorice” starosti su od 16 do 80 godina.
“Prevladavaju članovi srednje i starije dobi. Ova činjenica ne umanjuje našu vrijednost, naprotiv, više slobodnog vremena u penzionerskoj dobi omogućava veću posvećenost i angažovanost u sprovođenju planinarskih aktivnosti, aktivnosti vezano uz upravljanje i organizaciju kluba, a posebno u dijelu održavanja i markiranja planinarskih staza”, kaže Files Bradarić.
Dodaje i da, prema internom pravilniku o vođenju tura, u obavezi su da ih prilagođavaju i, uz glavnu akciju, prave i lakše varijante kad god je to moguće, za starije članove i početnike.
„Po tome smo prepoznati u gradskoj sredini”, kazala je predsjednica “Gorice”.
Male grupe, prisnije druženje
Ture koje taj klub organizuje nisu masovne i na njima je, dodaje, u prosjeku dvadesetak učesnika. To, kaže Files Bradarić, “omogućava dobro vođenje i kontrolu grupe na stazi, kao i prisniju interakciju i druženje planinara”.
Posebno ističe to što u klubu imaju više bračnih parova koji zajedno idu na ture.
“U početku smo često vodili i našu djecu na ture i logorovanja, a sada poneko povede i unuke. Možemo se pohvaliti i da je naš klub bio srećan za upoznavanje mlađih članova tako da smo u 2011. imali čak tri sklopljena braka, a jedna planinarka se udala za planinara iz drugog kluba”.
Edukacija
U “Gorici” ističu i značaj edukacije članova. Files Bradarić kaže da početnici najprije čuju savjete o osnovnoj planinarskoj opremi, ponašanju na stazi, praćenju kolone i poštovanju vodiča.
Kad je u pitanju planinarska orijentacija, ta obuka sprovodila se u klubu kroz školu planinarske orijentacije i pripreme za takmičenja.
“Vrlo je atraktivna, posebno za mlađe članove, ali zahtijeva učenje i vježbanje, poznavanje kartografije i orijentacije u prirodi. Uzrasno šaroliki sastav takmičara koji su registrovani u PSCG, od 2021. postiže zapažene rezultate, najbrojniji su učesnici na takmičenjima, i već treću godinu zaredom četiri, pet takmičara u sastavu su reprezentativnih ekipa PSCG na Balkanskim prvenstvima iz planinarske orijentacije”, kazala je Files Bradarić.
Klub takmičarima pruža podršku učešćem u troškovima kotizacija, prevoza, opreme i ljekarskih uvjerenja. Sredstva su obezbijeđena na konkursu za sufinansiranje programa rada sportskih organizacija koje na godišnjem nivou dodjeljuje Sekretarijat za sport Glavnog grada Podgorica.
Files Bradarić podsjeća da su ranije, u periodu od 2013. do 2015, u saradnji sa djecom iz Dječijeg odmarališta na Veruši, realizovali i predavanja “Planinarenjem do sreće i zdravlja”, nakon čega bi organizovali i manju planinarsku turu padinama Planinice.
Za svaki klub, kako je kazala, značajno je da ima više vodiča.
“Za edukaciju vodiča od presudnog značaja je obuka koju sprovodi PSCG. Dugogodišnje neodržavanje obuke za planinarske vodiče u prethodnom periodu odrazilo se na manjak vodiča u klubovima, kao i zamor postojećih iskusnih vodiča. U posljednje dvije godine započela je ponovo obuka za planinarske vodiče što nas veoma ohrabruje, tako da je u protekloj godini obuku za vodiče A1 kategorije započelo pet naših članova”, kazala je ona.
Popularizacija Kučkih planina
U “Gorici” su, kaže predsjednica kluba, posebno ponosni što su svojim planinarskim aktivnostima, markiranjem staza i izdavanjem Planinarskog vodiča kroz Žijovo popularizovali Kučke, planine iz najbližeg okruženja. Od 2002, “Gorica” svake godine sredinom ljeta organizuje planinarsku manifestaciju “Dani ‘Gorice’ na Bukumirskom jezeru”.
U “Gorici” se, dodaje ona, smatraju domaćinima tog područja:
“Zbog održavanja staza, u prvom redu kroz održavanje početnog dijela Prve crnogorske planinarske transverzale CT-1 od Veruše do Magliča, remarkiranje, više puta, najpoznatije planinarske staze do Surdupa i Štitana, ranije Treskavca i Žijova, postavljanje kutija na Štitanu, Magliču, Treskavcu, Žijovu i Krisitoru”.
Redovna obuka za markirante, održavanje staza
Files Bradarić kaže da je njihova ekipa za održavanje staza veoma iskusna:
“I nadopunjuje se novim članovima koji imaju obavezu da prođu dva kursa za markirante, koje organizuje PSCG svake godine”.
Osim aktivnosti u održavanju staza u području Kuča, članovi “Gorice” markirali su i obnovili i nekoliko staza u okolini Podgorice (Gorica-Malo brdo-Trijebač-Duklja, Busovnik, Vežešnik, Živa i Jovanovo brdo iz Blizne i Seoca).
“Tvorci smo i u kontinuitetu 18 godina održavamo sozinski dio Transverzale ‘Orjen-Lovćen-Rumija’ od Petrovačke ceste do Sutormana, nažalost zbog nemogućnosti da PSCG dobije podršku od nadležnih Ministarstava, ova transverzala nije obnavljana od 2022, osim u manim djelovima, gdje su pronađeni drugi investitori”.
Ekološko-rekreativna staza “Obod” u Rijeci Crnojevića, koju je “Gorica” realizovala u prvoj godini rada, obnovljena je 2022, u saradnji sa Turističkom organizacijom Cetinje.
“Nije dovoljno trasirati, iskrčiti, markirati i promovisati stazu, neophodno je njeno održavanje i remarkiranje svake tri, četiri godine. Osim PSCG koji je bio nosilac investicija za Nacionalnu mrežu planinskih staza uz podršku nadležnog Ministarstva, drugi investitori za lokalnu mrežu staza su bili određeni sekretarijati opštine, Nacionalni parkovi i turističke organizacije”.
Krajem 2024. i u 2025, u “Gorici” su, u saradnji sa TO Danilovgrad, obnovili tri staze, Studeno-Lisac, Spuška Glavica i Garač.
“Započeli smo saradnju i sa Agencijom za upravljanjem zaštićenim područjima Podgorice, u cilju stvaranja novih staza i obnove postojećih u rejonu Parka prirode Komovi, od Bukumirskog jezera do Komova”.
Pohodi i akcije van Crne Gore, Balkanski susreti…
Planinari “Gorice”, uz one kroz Crnu Goru, u proteklom periodi organizovali su i pohode na Olimp, Rilu-Musalu, Pirin, Triglav, a planinarke i planinari tog kluba, pojedinačno i u organizaciji drugih klubova i asocijacija, stizali su i do Ararata, Mon Blana, Elbrusa, Kazbeka, Dolomita, Visokih Tatra-Risi, Karpata-Moldoveana…
Planinarka “Gorice”, Snežana Fatić, u posljednje dvije godine popela se na Kilimandžaro, najviši vrh Afrike, stigla do baznog kampa Mont Everesta i Kala Patar na Himalajima, popela se i na najviši vrh Evrope Elbrus, Atlas-Tubkal…
Od 2010. “Gorica“ je među tada 16, sada 18 društava i klubova iz sedam zemalja Balkana, koji svake godine organizuju Balkanske susrete planinara u drugoj zemlji.
I sami su organizovali dva takva susreta, na Veruši 2012. i Lovćenu 2017. godine.
“Kroz Balkanske susrete imali smo priliku upoznati brojne druge planinarske destinacije na Balkanu: Šarplanina, Kozjak, Vitoša, Rila, Balkan planina, Kablar, Rajac, Rtanj, Stožer, Konjuh, Risnjak…”.
U “Gorici” rado posjećuju albanske Prokletije, ali i planine i vhore u regionu: Korab, Prenj, Zelengora. Svake godine, posjete i jedno ostrvo u Hrvatskoj: Mljet, Korčula sa Pelješcem, Lastovo, Vis, Brač, Hvar, Pag.
“U programu kluba su i učešća naših planinara na planinarskim manifestacijama drugih klubova iz Crne Gore i PSCG, događaji koji povezuju sve planinare iz Crne Gore, kao što su memorijali na Komovima i Durmitoru, Stazom Veljka Vlahovića, Orjenska 3jada, Vukšin marš, Prvomajski uranak na Vojnik, Planinaski festival”, kaže Files Bradarić.
Bilten
Od prve godine kad je osnovan, u “Gorici” su aktivnosti bilježili kroz izdavanje godišnjeg Biltena, kojih je do sada bilo 29.
“U svakom su istaknute i opisane najatraktivnije ture i putovanja, analizirana protekla godina, objavljeni i drugi literalni tekstovi koji su povezani sa planinarstvom, kao i fotografije za uspomenu”, kaže Files Bradarić i dodaje da će taj sadržaj jednom omogućiti izdavanje monografije kluba.
Bilteni “Gorice” dostupni su na vebsajtu sajtu kluba.
Izmjene zakona izmjestile rekreativne aktivnosti u drugi plan
Files Bradarić kaže da je u 25 godina rada kluba bilo i težih i izazovnih trenutaka.
“Administrativno smo prebrodili tri preregistracije (2005, 2012. i 2018), u skladu sa izmjenama Zakona o sportu i svrstavanju planinarstva u rang sa profesinalnim sportskim klubovima. Iako su ovime, a posebno u posljednjoj preregistraciji, istaknute sportske aktivnosti planinarstva (orijentacija, planinsko trčanje, sportsko penjanje), ostale rekreativne i društvene aktivnosti planinarstva, koje su srž svakog kluba, su prema zakonu postale sporedne aktivnosti”, poručuje ona.
Sjećanje na Andreja
Files Bradarić ističe da je najteži trenutak za “Goricu” bio 2009, prilikom uspona na Ostrvicu, kada je 11 njihovih članova na samom vrhu Ostrvice bilo izloženo jakom udaru groma, od kojeg je smrtno stradao planinar Andrej Tomović.
“Koraci po planinama su se nastavili, oprezniji i sa većom svjesnošću i poštovanju prema planini i prirodi. Nakon 25 godina istrajnosti i kontinuiteta najveća nam je želja da nastavimo istim tempom i žarom, da još jednu godinu ispunimo novim planinarskim događajima i druženjima, da nam prilaze novi članovi kojima ćemo prenijeti naša iskustva, ali i breme u radu i organizaciji kluba”, poručuje ona.
ISTORIJAT KLUBA
Planinarsko-sportski klub “Gorica” iz Podgorice osnovan je u januaru 2001. godine. Osnivački inicijativni odbor sačinjavali su pokojni Miodrag Mijo Kovačević, Aleksandar Đurašković, Dušan Delić, pokojni Ratko Popović, pok. Svetislav Šole Šoškić, svi iz Planinarskog društva “Komovi“.
Prvi predsjednik “Gorice” bio je pok. Ratko Popović (2001-2003), nakon njega klub je, u tri mandata, vodio Aleksandar Đurašković (2003-2015). Edita Files Bradarić klub vodi od 2015. godine.
PRIZNANJA
“Gorica” i zaslužni članovi kluba dobitnici su i priznanja PSCG 2017, 2021, i 2025. godine.
Počasnom članu pok. Miodragu Kovačeviću dodijeljena je Povelja PSCG za životno djelo i izuzetan doprinos razvoju planinarstva u Crnoj Gori, počasnom članu pok. Aleksandru Đuraškoviću i Pavlu Bandoviću dodijeljene su Zlatne značke PSCG za poseban doprinos razvoju planinarstva u Crnoj Gori, Branislavu Peroviću kao predsjedniku PSCG u dva mandata 2002-2010, i Klubu, dodijeljena je Plaketa PSCG za poseban doprinos razvoju paninarstva.
Za sportske rezultate i doprinos razvoju planinarstva dodijeljene su tri srebrne značke, za Miru Kostić, Milenu Andrijašević i Rajka Mićkovića, zlatna značka za Editu Files Bradarić i povelja za Pavla Bandovića.
Planinarkama tog kluba, Oliveri Božanović i Snežani Fatić, PSCG je 2025. dodijelio bronzane značke za ostvarene rezultate.
FOTO: PSK “Gorica”
