Petog avgusta 1956. godine Vukosava Vukica Mićunović popela se na Elbrus, najviši vrh Rusije i Evrope, kao prva iz Crne Gore koja se popela na neki vrh preko 5.000 metara.
“Uspon na Elbrus je dosta težak, jer je njegov vrh sav u glečerima. Dosad su se na Elbrus popela samo dva slovenačka planinara 1948. godine”, objavila je “Borba” u izdanju od 18. jula 1956, u tekstu kojim se najavljuje odlazak grupe od 12 jugoslovenskih planinara u tadašnji Sovjetski Savez (SSSR).
Vukosava Vukica Mićunović bila je dio te grupe, kao jedina predstavnica iz Crne Gore.
Vukosava Mićunović je narodna heroina, jedna od osam žena iz Crne Gore, nositeljka je partizanske spomenice 1941. i više ratnih odlikovanja. Nakon Drugog svjetskog rata bila je aktivna društveno-politička radnica u Socijalističkoj Republici Crnoj Gori, kao ministarka saobraćaja 1958. godine, i prva žena ministar u Crnoj Gori…
Bila je i prva predsjednica Planinarskog saveza Crne Gore (PSCG), kada je osnovan 1950. godine. O njenom planinarskom životu ne postoji mnogo zapisa, što me je inspirisalo na malo istraživanja.
Zahvaljujući njenoj porodici, sačuvane su fotografije, priznanja, planinarske knjižice, koje svjedoče o Vukici planinarki. Među njima je i knjižica sa pečatom sa uspona na najviši vrh Kavkaza i Evrope, Elbrus. Danas se zvanično računa da je visina Zapadnog Elbrusa 5.642 metra, dok je visina istog vrha, prema tadašnjim mjerenjima, bila 5.633, kako se navodi i u njenoj knjižici.
Vukicu sam nedavno, simbolično, kroz svoj uspon na Elbrus, “vratila” na krov Evrope, noseći sa sobom njenu značku, koju mi je poklonila porodica Mićunović. To je bio moj način da sačuvam Vukicu planinarku od zaborava.
Time se ta priča i ne završava. Sedam decenija od uspona Vukice Mićunović na Elbrus obilježiće dodatno izložba, koja će biti organizovana u Podgorici, u novembru. O tome će biti više riječi i u narednim mjesecima.
Dio izložbe biće i fotografije koje svjedoče o posjeti jugoslovenskih planinara SSSR-u te 1956. godine.
U to vrijeme, o tome su pisali “Borba” i “Planinski vestnik”, magazin Planinarskog saveza Slovenije. Tone Bučer, član grupe koja je bila na Kavkazu, napisao je autorski tekst “Sa sovjetskim alpinistima u Jugoslaviji i SSSR-u”, opisujući prethodnu posjetu sovjetskih planinara, te uzvratnu, tokom koje su jugoslovenski planinari, od 25. jula do 31. avgusta 1956. godine, boravili u Sovjetskom savezu. Taj tekst, na koji mi je ukazao Peter Mikša, alpinista i istoričar iz Slovenije, bio je meni i prva potvrda da je Vukica bila dio jugoslovenske grupe koja se u ljeto 1956. godine pela na Elbrus.
Danas objavljujem i dva teksta iz “Borbe”, jedan kojim se najavljuje odlazak jugoslovenskih planinara u SSSR i drugi, nakon dolaska, o prvim danima boravka u kampu “Lokomotiva”.
BORBA, 18. jul, 1956.
NAŠI PLANINARI POSJETIĆE SOVJETSKI SAVEZ: Na vrhovima Kavkaza
Grupa od 12 jugoslovenskih planinara i alpinista biće od 25. jula do 1. septembra gost sovjetske organizacije za planinarstvo i alpinizam.
Naši predstavnici provešće najveći dio vremena na Kavkazu gdje će izvršiti nekoliko uspona.
Planinarski savez Jugoslavije dobio je prije dva mjeseca poziv od planinarsko-alpinističke organizacije SSSR-a da pošalje grupu svojih predstavnika koja bi provela izvjesno vrijeme na Kavkazu. Taj poziv su nedavno ponovo uručili sovjetski planinari i alpinisti koji su bili gosti na Petom sletu planinara Jugoslavije na Prokletijama.
Ova grupa sovjetskih planinara još uvijek boravi u našoj zemlji. Poslije Prokletija ona je obišla Bjelasicu, Durmitor i neke planine u Hrvatskoj i Sloveniji. Pošto su upoznali organizaciju našeg planinarskog pokreta i njene pojedine službe, od kojih ih je najviše impresionirala služba spasavanja, oni su izrazili želju da naši planinari koji budu posjetili SSSR održe tamo, pored ostalog, nekoliko predavanja o organizaciji, raznim usponima (Kilimandžaro, Bavarske Alpe), o službi spasavanja i prikažu nekoliko naših planinarskih filmova.
Savez Jugoslavije prihvatio je poziv sovjetskih planinara i odredio grupu od 12 članova na čelu koje se nalazi predsjednik Saveza Rade Kušić. Ostali članovi grupe su Bogdan Kurepa i Mita Dedazkin, članovi IO PSJ, Tone Bručar, dr Miho Potočnik, Igor Levstik iz Slovenije, Drago Mlač i Tonka Abrus iz Hrvatske, Koča Jončić iz Srbije, Milivoje Branković iz Bosne i Hercegoviine, Vukica Mićunović iz Crne Gore, Švetko Ivanovski iz Makedonije.
Jedan dio grupe vršiće uspone na razne vrhove Kavkaza, a drugi dio će se uglavnom baviti proučavanjem organizacije sovjetskog planinarstva.
Naši predstavnici izvršiće uspon na najviši vrh Kavkaza Elbrus (5.633 metra), zatim vrh Užba (4.800 m) i neke druge. Uspon na Elbrus je dosta težak, jer je njegov vrh sav u glečerima. Dosad su se na Elbrus popela samo dva slovenačka planinara 1948. godine. Pogled sa Elbrusa po lijepom vremenu je izvanredan: na zapadu se vidi Crno more, a na istoku Kaspijsko.
Mnogo je teži uspon na Užbu, iako je visina nešto manja. On se smatra najtežim planinarskim vrhom u Evropi i uspon na Užbu se cijeni u svijetu kao podvig. To je vrh sav u glečerima i okomitim stijenama koje prilikom uspona zahtijevaju odličnu tehniku penjanja.
Grupa naših planinara boraviće u logoru društva „Lokomotiva“ koji se nalazi u centralnom dijelu Kavkaza u blizini Elbrusa na visini od 2.100 metara. Da bi se dobro pripremili za najteže uspone, naši planinari će prethodno svakodnevno praviti kraće ture na vrhove od 3.800 do 4.200 metara radi treninga i aklimatizacije.
Pored toga, za vrijeme boravka na Kavkazu naši predstavnici će posjetiti neke škole i logore u kojima se vježbaju mladi sovjetski alpinisti i planinari. Kroz ove škole u toku jedne sezone prođe oko 10.000 početnika-planinara.
Naši planinari polaze na put 25 jula.
BORBA, 19. avgust, 1956.
PISMO IZ SSSR-a: Osvajamo Elbrus
Poduhvat naših alpinista u kavkaskim planinama
Jugoslovenski alpinisti Miho Potočnik, Vukica Mićunović, Koča Jončić i Tone Bučar, na čelu sa predsjednikom Planinarskog saveza Jugoslavije Radetom Kušićem, otputovali su krajem prošlog mjeseca u SSSR s namjerom da osvoje poznati vrh kavkaskih planina Elbrus, visok 5.633 metra.
Objavljujemo prvo pismo, koje nam je uputio učesnik naše alpinističke ekspedicije Koča Jončić, iz sovjetskog alpinističkog logora „Lokomotiva” u klisuri Adna – Su.
Logor Lokomotive, u klisuri Adna-Su, avgusta – Nalazimo se već tri dana u gornjem logoru „Lokomotive” u klisuri Adna-Su, na visini 2.200 m, na Kavkazu. Sada se pripremamo za uspon na Elbrus.
Doček u Moskvi bio je vanredno lijep i topao. Skoro u ponoć na aerodromu su nas dočekali sa velikim buketima cvijeća mnogi drugovi i rukovodioci, na čelu sa sekretarom Centralnog odbora sindikata SSSR-a drugom Ševčenkom i predsjednikom centralnog odbora sindikata željezničara drugom Čeredničskim. Bili su takođe prisutni drug N. A. Romanov, rukovodilac sekcije alpinizma, koji je bio na čelu delegacije koja je boravila u Jugoslaviji, zatim predsjednik društva „Lokomotiva“ i mi mnogi drugi.
Na putu za logor „Lokomotive“
Za Mineralne vode krenuali smo noću avionom 26. jula i stigli poslije osam časova leta, a zatim autobusom za Pjatitorsk. Na aerodromu nas je dočekao upravnik logora „Lokomotive“ drug Eduard M. Hačijan i njegov zamjenik drug Volođa Nefjodov, kao i načelnik sjeverokavkavske uprave turističko-ekskurzionih centara Levčenko.
U Pjatigorsku i Kislovodsku smo ostali dva dana. Razgledali smo ova dva velika turistička centra. Kroz Kislovodski prođe godišnje oko 100.000 ljudi, a kroz Pjatigorsk oko 40.000. Naročito bio nam je priređen srdačan doček u turističkoj bazi u Kislovodsku.
Kad smo ulazili u dvorište dočekali su nas svi sa pjesmom i harmonikom. Začas su nas opkolili i počeli živo da se interesuju za Jugoslaviju i našu planinarsku organizaciju.
Igrali smo s njima, a onda su nas zamolili da im pjevamo naše pjesme. Jedva su nas pustili da pođemo za Pjatigorsk.
Čim smo krenuli iz Pjatigorska, 29. jula ujutru, poslije pola časa vožnje autobusom, ugledali smo Elbrus. Iz tamnomodrih površina uzdizala se ovalna sniježna kupola blago ugnuta u sredini – sedlom koje dijeli dva vrha. Dalje na istok, poslije malog prekida, nastavlja se izreckana sniježna greda Kavkaza ka Kazbeku.
Poslije grada Trnaus ušli smo u klisuru Erdžurt rijeke Baksan. U daljini se ukazao kristalno bijel i uglačan Donguz-Orun (4.400). Poslije dva časa vožnje stigli smo u donji logor “Lokomotive“.
Preko divnog planinskog drvenog mosta, okruženi špicastim sniježnim vrhovima visine 4.000 metara, kroz gustu četinarsku šumu, ušli smo u logor. Put nam je prepriječio crveni transparent sa natpisom na ruskom „Pozdrav alpinistima Federativne Narodne Republike Jugoslavije“, a zatim na samom ulazu drugi: „Želimo vam prijatan boravak“. Dočekala nas je muzika preko zvučnika, začas su se svi okupili oko nas.
Za pet minuta već se stvorila topla drugarska atmosfera.
Dat je znak za zbor. Postrojio se cio logor, a mi pred njima. Pozdravila nas je zamjenik načelnika drugarica Kaća Dančina, a odgovorio je Rade Kušić. Tada su pritrčale djevojke i zasule nas buketima cvijeća.
Trening u glečerima
Poslije ručka i kraćeg odmora prebacili smo se u gornji logor, na 2.200 m. Ovdje se ponovio isti doček, buketi, pozdravi, desetak foto amatera je sve snimalo.
Prvi dan nam je prošao u odmoru, smještanju, upoznavanju. Drugoga dana boravka išli smo na trening u glečer. Vježbe smo vršili na glečeru Kaška-Taš, na sat od logora. Trening je trajao 4-5 č. zbog uspona na Elbrus, koji je sav u ledu i snijegu. Istovremeno smo posmatrali vježbe njihove škole na glečeru. Uopšte, o njihovom stručnom radu vrijedi posebno pisati.
Elbrus
Elbrus se nalazi od nas na Zapadu. Visok je 5.633 m. Mi ćemo se sjutra prebaciti do 4.200 m, do prihvatilišta i u toku jednog dana napraviti uspon od 2.000 m sa ruksacima prosječno od 25 do 30 kilograma. Od ledene kape Elbrusa polazi 22 glečera, od kojih se njih 17 spušta do dolina.
Nas na putu prati alpinist-majstor sporta Ivan Čerepov i stariji referent pri odjeljenju za međunarodne veze Žorž Kornakov.
Uveče smo gledali naše i sovjetske alpinističke filmove. Danas smo načinili kraći kondicioni izlet do 270 m visine, a popodne izvršili pripreme za uspon na Elbrus.
Vrijeme nas je zasad odlično poslužilo, dani su vanredno vedri. Za uspon se detaljno pripremamo. Nadamo se uspjehu.
Koča JONČIĆ
NASLOVNA FOTO: Doček jugoslovenskih planinara u kampu “Lokomotiva”, Vukica Mićunović stoji četvrta sa desne strane
IZVOR: Privatna arhiva porodice Mićunović, nije dozvoljeno preuzimanje, bez prethodne saglasnosti
