Sportsko penjanje među mladima sve je dostupnije širom svijeta, ali rijetko gdje kao što je to slučaj u Sloveniji.
U toj državi, mnogi koji su se među prvima takmičili u toj sportskoj disciplini, prva penjačka iskustva stekli su sa roditeljima. Taj sport, kako navodi Scarpa.com, portal italijanskog proizvođača obuće specijalizovane za outdoor aktivnosti, sada se uči i u većini slovenačkih škola i to već od prvog razreda.
Da sistemska podrška razvoju sportskog penjanja zaista postoji, za portal Maja.team potvrdili su i iz Ministarstva ekonomije, turizma i sporta u Vladi Slovenije.
“Na desetine osnovnih i srednjih škola u Sloveniji ima manje do srednje velike penjačke zidove, i oni se obično nalaze u fiskulturnim salama”, kaže za Maja.team Jure Kastelic iz Direktorata za sport tog resora.
Programi obuke za djecu, dodaje on, sprovode se u okviru časova fizičkog vaspitanja koje vode kvalifikovani profesori sporta koji ispunjavaju nacionalne standarde, ali i kao vannastavne ili klupske aktivnosti.
Kastelic kaže da sistemska podrška razvoju tog sporta ima višestruk značaj, kako za najmlađe, tako i za državu.
“Sportsko penjanje za djecu znači razvijanje motoričkih sposobnosti, koordinacije, snage i samopouzdanja. Podrška države toj disciplini za najmlađe znači siguran uvod u penjanje, u skladu sa bezbjednosnim standardima Evropske unije (EU)”, kazao je on.
Za državu, kako je dodao, to znači identifikaciju talenata u sportskom penjanju, koje je olimpijska disciplina u kojoj je Slovenija ostvarila međunarodne uspjehe.
Kao primjer, navodi Janju Garnbret, koja je Sloveniji donijela zlato sa dvije posljednje Olimpijade (Tokio i Pariz).
Šta je sportsko penjanje
Sportsko penjanje disciplina je koja se razvila iz alpinizma. Izvodi se u prirodnoj i na vještačkoj stijeni, na smjerovima male dužine, odnosno visine (osam do 30 metara).
Savladavanje smjerova vrši se slobodnim usponom uz tehničko osiguravanje od pada sa korišćenjem klinova unaprijed postavljenim za međuosiguranje.
Penjanje na vještačkoj stijeni razvijeno je iz sportskog penjanja na prirodnim stijenama. Glavni cilj je bio stvaranje uslova za bavljenje sportskim penjanjem u urbanim, gradskim, sredinama.
Krovna organizacija za tu sportsku disciplinu je Međunarodna federacija sportskog penjanja (International Federation of Sport Climbing, IFSC). Osnovana je u januaru 2007, kao nastavak Međunarodnog savjeta za takmičarsko penjanje, koji je osnovan 1997. godine.
Sportsko penjanje podržano je i od Paralimpijskog komiteta.
IFSC je međunarodna nevladina i neprofitna organizacija čiji su glavni ciljevi usmjeravanje, regulisanje, promocija, razvoj i unaprjeđenje takmičenja u sportskom penjanju širom svijeta.
Kao olimpijska disciplina, sportsko penjanje prvi put je predstavljeno na Ljetnjim igrama u Tokiju 2021. (zvanično Olimpijske igre 2020, zbog odlaganja usljed pandemije korona virusa).
Crna Gora, prema podacima sa zvaničnog vebsajta, nije članica IFSC.
Osim Slovenije, članice IFSC su sve države bivše Jugoslavije: Srbija, Kosovo, Bosna i Hercegovina, Hrvatska i Sjeverna Makedonija.
Za razvoj školske sportske infrastrukture 150 miliona eura
Kad govori uopšte o podršci države, sagovornik iz slovenačkog resora sporta pojašnjava da su nadležnosti podijeljene tako da osnovne škole finansiraju i održavaju opštine, dok srednje škole i ustanove visokog obrazovanja finansira Vlada, odnosno Ministarstvo prosvete i Ministarstvo visokog obrazovanja, nauke i inovacija.
“Ministarstvo ekonomije, turizma i sporta, putem Direkcije za sport, podržava opštine godišnjim javnim konkursima za sufinansiranje lokalnih investicija u sportsku infrastrukturu. To može uključivati izgradnju, renoviranje ili unaprjeđenje školskih sportskih objekata, kao što su penjački zidovi, fudbalski tereni ili fiskulturne sale, u zavisnosti od prioriteta svake opštine”, pojašnjava on.
Kako je rekao, podrška za razvoj školske sportske infrastrukture kroz nacionalno sufinansiranje traje godinama, a trenutni ciklus, na osnovu Zakona o obezbjeđivanju finansijskih sredstava za investicije u sportsku infrastrukturu, predviđen je za period od 2023. do 2030. godine.
Za taj period, prema Zakonu, Vlada Slovenije za razvoj školske sportske infrastukture opredijelila je 150 miliona eura.
Kastelic dodaje da Vlada Slovenije podržava i javne penjačke objekte i bolder sale, kada su dio projekata opštinske sportske infrastrukture.
“Vlada trenutno ne finansira privatne ili u privatnom vlasništvu sportske objekte”, kazao je on.
Penjačke hale u Ljubljani, Kranju, Kopru…
Pored onih u školama, Slovenija, dodaje Kastelic, trenutno ima i nekoliko specijalizovanih zatvorenih penjačkih hala, posebno u Ljubljani, Kranju i Kopru, koje su domaćini nacionalnih i međunarodnih takmičenja.
I ti projekti, kako je rekao, takođe mogu biti sufinansirani putem javnih poziva Ministarstva ekonomije, turizma i sporta za sportsku infrastrukturu, pod uslovom da objekat služi lokalnim ili nacionalnim interesima.
Slovenija ima i javni registar profesionalno obrazovanih i licenciranih sportskih radnika, prema kojem licencu za sportsko penjanje, odnosno planinarenje – sportsko penjanje ima njih 244.
Svima je licencu izdao Planinarski savez Slovenije.
Kastelic pojašnjava da nacionalni sportski savezi kao što je Planinarski savez Slovenije i njegove podružnice postavljaju tehničke standarde za obuku u penjanju, uključujući bezbjednost i rad sa djecom. Oni, takođe, kako je kazao, nude akreditovane kurseve za sertifikaciju edukatora.
Na vebsajtu Komisije za sportsko penjanje Planinarskog saveza Slovenije dostupna je i mapa sala i dvorana sa zidovima za penjanje. Prema toj evidenciji, zidovi za penjanje postavljeni su u više od 70 osnovnih škola.
U Crnoj Gori dvije vještačke stijene
Crna Gora trenutno raspolaže sa dvije aktivne vještačke stijene prilagođene za sportsko penjanje. Mali alpinistički klub iz Podgorice sam je konstruisao stijenu u zatvorenom prostoru, gdje se odvijaju treninzi.
Unutrašnju stukturu za treninge mlađih kategorija, ima i “Javorak” iz Nikšića.
Iz Planinarskog saveza Crne Gore nedavno su za Maja.team kazali da za cilj imaju da, u saradnji sa lokalnim samoupravama do 2030. svaka opština ima označenu edukativnu stazu i bar jednu vještačku stijenu za organizaciju škole penjanja za djecu, “jer kao zemlja ljudi koji su upućeni na planine, imamo šanse da imamo svog predstavnika u ovoj olimpijskoj disciplini”.
Fotografije: Freepik, AI
