Crna Gora idealna je ra razvoj sportskog penjanja, stijene i prirodni tereni prisutni su na svakom koraku, a do nekih vrhunskih penjališta stiže se za manje od pola sata vožnje.
Za dalji razvoj tog olimpijskog sporta, neophodno je dodatno raditi na popularizaciji.
To je, pored ostalog, za Maja.team kazao Vuk Rokvić, višestruki prvak Srbije i Balkana i trener sportskog penjanja.
Rokvić je jedan od instruktora koji su nedavno u Podgorici, na poziv Malog alpinističkog kluba (MAK), održali seminar za buduće trenere, koji će voditi školice sporta za djecu, kao prvi korak u cilju razvoja te olimpijske discipline u Crnoj Gori. Organizaciju seminara podržao je Planinarski savez Crne Gore.
Za Maja.team, Rokvić je govorio o potencijalima Crne Gore za razvoj tog sporta, penjačkoj sceni u Srbiji, ukazuje da je sportsko penjanje siguran sport i ujedno za djecu fenomenalna zabava.
Razvoj sportskog penjanja u Crnoj Gori
Rokvić je mišljenja da je Crna Gora “fenomenalan ‘poligon’ za svaku vrstu planinarske aktivnosti gdje se ubraja i sportsko penjanje”.
“Gdje god da se okrenete, pojavljuje se novi izazov i nova prilika za avanturu. Sportsko-penjačka sala MAK-a predstavlja sjajan primjer razvoja ovog sporta, sa infrastrukturom koja je znatno kvalitetnija od sala u vrijeme kada sam ja počinjao da radim. Upoznat sam i sa tim da u zemlji postoji još nekoliko vještačkih stijena, što je veoma ohrabrujuće. Nadam se da će se kroz dobru saradnju i zajedničke dogovore u narednim godinama najprije organizovati državna prvenstva, a ubrzo nakon toga uslijediti i prva međunarodna gostovanja i takmičenja”.
Kao najveći potencijal Crne Gore vidi to što su stijene i prirodni tereni za penjanje prisutni na svakom koraku.
“Posebno je značajno to što se vrhunska penjališta nalaze na manje od pola sata vožnje od većih gradova poput Podgorice, Bara, Tivta, Kotora, Kolašina i Mojkovca”, kaže Rokvić.
Prema njegovim riječima, i ljudi koji razvijaju tu scenu su “fenomenalni”.
“Dobar dio njih poznajem već petnaest godina i veoma mi je drago što imaju iskrenu želju da sportsko penjanje predstave državi kroz buduće rezultate i ozbiljan rad”.
Rokvić dodaje da je Slovenija jedan od najboljih primjera kad je u pitanju razvoj sportskog penjanja, a da u odnosu na prirodne uslove i planine, Crna Gora nimalo ne zaostaje u odnosu na tu državu.
“Ono što je potrebno jeste da se podigne svijest među ljudima da je priroda nešto što je svima potrebno makar nekoliko puta mjesečno i da je treba čuvati i poštovati. U takvom okruženju sportsko penjanje može samo da napreduje, jer djeca vole izazove – potrebno je samo da dobiju svoje idole i uzore”.
U vezi sa seminarom za trenere koji je vodio u Podgorici, Rokvić je kazao da je obuka organizovana praktično od nule, te da je zato i sam koncept bio postavljen tako da obuhvati sve osnovne korake razvoja sportskog penjanja od samog početka.
“Fokus je bio na školama sporta sa elementima penjanja, školi penjanja, kao i formiranju prvih naprednih grupa iz kojih kasnije mogu da se razviju takmičari.
Kroz predavanja i razgovor prolazili smo i kroz to šta je sve potrebno uraditi da bi se organizovalo državno prvenstvo. Naravno, veliki dio seminara bio je posvećen radu sa djecom – kako im penjanje predstaviti kao zabavu, kako ih motivisati i ka kojim ciljevima ih postepeno usmjeravati”, pojasnio je on.
Uvjeren je da je tim seminarom pokrenuto nešto važno i nada se da će jednom biti počasni gost kada Crna Gora bude organizovala Svjetski kup u sportskom penjanju.
“Kako su mi prenijeli, uskoro počinju prvi probni treninzi. Kroz njih će se sticati dragocjeno iskustvo i praviti priprema za veliki zvanični početak rada u septembru.
Prvi će priliku dobiti djeca penjača, što je i sasvim prirodno – roditelji koji vole ovaj sport konačno će moći da svoju djecu uvedu u aktivnost koju i sami sa strašću žive”, kaže Rokvić i dodaje da je dio njih već učestvovao na dječijem treningu u okviru seminara, te da je već tada primijetio nekoliko potencijala koji bi jednog dana mogli da predvode Savez.
Tokom budućih treninga, kaže Rokvić, djeca mogu da očekuju “mnogo zabave”:
“Jer je penjanje uvijek uzbudljivo i zanimljivo – posebno kada mogu da se penju, a da ih roditelji ne opominju da siđu”.
Nada se i da će roditelji prepoznati da je sportsko penjanje danas olimpijski sport, sa bezbjednosnim standardima na najvišem mogućem nivou.
“Važno je razumjeti da ovo nije alpinizam, već izuzetno siguran i organizovan sport koji se prenosi i na kanalima poput Eurosporta”, poručuje.
Kao prednost za djecu u Crnoj Gori vidi to što su im prirodna penjališta veoma blizu i kaže da im to pruža dodatni prostor za prve izazove, ciljeve i sticanje iskustva u prirodi.
“U Podgorici je do nekog penjališta često potrebno svega petnaestak minuta, dok iz Beograda do najbližeg takvog mjesta treba oko dva i po sata vožnje u jednom pravcu”.
Kada početi
Rokvić kaže da je, prema njegovom iskustvu, većina djece sa oko pet godina dovoljno zrela i koncentrisana da može da započne sa penjačkim aktivnostima.
“Naravno, prvi koraci uvijek su kroz igru i zabavu. Iako je penjanje veoma zahtjevan sport, djeci je u početku izuzetno zanimljivo i privlačno, sve dok se kasnije kod nekih ne pojave prve takmičarske ambicije. Takođe, nisu sva djeca usmjerena ka takmičenjima. Jedan dio njih zavoli penjanje kao sjajnu zabavu i kvalitetnu sportsku aktivnost, pa u sportu ostanu čak i duže od onih koji su bili takmičari”, kaže on i dodaje da su to nijanse koje trener prepoznaje kroz dugogodišnji rad i iskustvo sa djecom.
Šta sportsko penjanje daje djeci što možda drugi sportovi ne mogu
Sportsko penjanje, prema riječima Rokvića, današnjoj djeci pruža priliku da se penju i istražuju, a da ih roditelji ne opominju da siđu sa drveta ili sa sličnih mjesta.
“Nekada je takvo spontano penjanje bilo sasvim normalan dio djetinjstva, dok su danas djeca često više ograničena. Upravo zato penjanje im daje osjećaj slobode, kretanja i prirodnog istraživanja prostora”.
Rokvić ukazuje da je sportsko penjanje još prije petnaestak godina prepoznato kao četvrti bazni razvojni sport za djecu, uz atletiku, plivanje i gimnastiku, te da je time svrstano u izuzetno važnu grupu sportova za pravilan razvoj najmlađih.
“Jedna od velikih prednosti sportskog penjanja jeste to što odlično razvija stopala i može doprinijeti prevenciji ili ublažavanju problema ravnih stopala. Pored toga, prirodno podstiče pravilan razvoj kičmenog stuba, fleksibilnost, koordinaciju i cjelokupnu pokretljivost tijela – i sve to kroz igru, zabavu i izazov koji djeci posebno prija”, poručuje on.
Od prvog treninga do takmičenja
Na pitanje kako bi izgledao idealan put – od prvog treninga do takmičenja, Rokvić kaže da to ne postoji i da je sport “satkan od uspona i padova, pa novih uspona”.
“I tako sve do samog svjetskog vrha”, kaže on.
Sportsko penjanje je, prema riječima Rokvića, izuzetno specifičan sport koji, kada se uđe dublje u prve takmičarske kategorije, zahtijeva veoma kompleksan spoj sposobnosti: brzo razmišljanje, brze reakcije, koordinaciju, snagu, izdržljivost i potpunu kontrolu tijela.
“Ukratko, uključeno je sve – od nožnih prstiju do glave. Na prvi pogled zvuči nevjerovatno da je moguće sve to uskladiti i kontrolisati, ali kada se krene od škole penjanja, uz adekvatan rad i kroz igru, djeca te vještine usvajaju mnogo lakše nego što se čini”, poručuje on.
Dodaje i da, za djecu, sportsko penjanje, prije svega, treba da bude fenomenalna zabava, da djeci treba dozvoliti da uživaju u sportu, a zatim ih postepeno uvoditi u prva takmičenja, bez pritiska, uz praćenje njihove motivacije i želje.
“Ako djetetu takmičenje u tom trenutku nije prijatno, ne treba ga forsirati. Za nekoliko mjeseci ili godinu dana stav može potpuno da se promijeni. Sa nekim mališanima prve takmičarske korake pravio sam već nakon nekoliko mjeseci treninga, dok su se drugi za takmičenja zainteresovali tek poslije nekoliko godina”, kaže on.
Pojašnjava i da prve takmičarske kategorije počinju uzrastom od sedam godina i mlađi, a zatim se na svake dvije godine prelazi u narednu uzrasnu kategoriju.
“Fenomenalna stvar kod ovog sporta jeste to što prva zvanična velika takmičenja dolaze tek oko 15. godine, pa djeca imaju dovoljno vremena da se razvijaju postepeno, zdravo i bez pritiska, bez rizika od preranog sagorijevanja ili preopterećenja u najmlađem uzrastu”.
Katedra za sportsko penjanje na Fakultetu za sport u Nišu
Sportsko penjanje je na programu Olimpijskih igara od 2020, odnosno 2021. godine (OI u Tokiju pomjerene su zbog epidemije koronavirusa, prim. aut). Te godine, kao i na OI u Parizu 2024, zlatnu medalju osvojila je penjačica iz Slovenije, Janja Garnbret.
Staša Gejo iz Srbije evropska je i svjetska šampionka u sportskom penjanju.
Takvih uspjesima dvije države u toj disciplini prethodio je i razvoj infrastrukture, ali i sistemska podrška. Prvo penjalište u Sloveniji je izgrađeno 1990. godine, a danas, kako su ranije za Maja.team kazali iz slovenačkog Ministarstva ekonomije, turizma i sporta, na desetine osnovnih i srednjih škola u toj državi ima manje do srednje velike penjačke zidove koji se obično nalaze u fiskulturnim salama.
“U Sloveniji je sportsko penjanje nacionalni sport, a po mom mišljenju, to je moguće postići u svakoj državi – potrebno je samo više upornosti i bolji rezultati”, kaže Rokvić.
U Srbiji, penjačka scena razvija se već više od 30 godina. Podrška prvenstveno dolazi kroz Savez, a kada se ostvare zapaženi rezultati, može se, kaže Rokvić, računati i na pomoć viših institucija.
“Kao Savez smo, sa novom upravom, konačno počeli ozbiljno da gledamo u budućnost. Pokrenuti su kampovi reprezentacije, kako u zemlji, tako i u inostranstvu, što predstavlja važan korak naprijed”.
U Srbiji, takođe, postoje stijene za penjanje u nekoliko škola, ali profesori fizičkog vaspitanja, kaže Rokvić, još rijetko vode đake u te sale kao dio nastave.
Oni koji rade sa djecom, treneri su sa odgovarajućom licencom, koju su stekli na fakultetima sporta i fizičkog vaspitanja.
“S obzirom na to da jedino Fakultet sporta u Nišu ima Katedru za sportsko penjanje, zahvaljujući našem velikom profesoru Danielu Stankoviću, koji je dao ogroman doprinos razvoju ove oblasti, u drugim gradovima se nakon osnovnih predmeta specifična znanja stiču kroz saradnju sa savezima”.
Srbija decenijama organizuje državna prvenstva
Prema riječima Rokvića, u Srbiji se državna prvenstva za sve uzrasne kategorije organizuju već nekoliko decenija. Ipak, dodaje on, do skoro je učešće na međunarodnim takmičenjima uglavnom zavisilo od entuzijazma nekolicine pojedinaca.
“Sa novom upravom Saveza vidim veliki napredak upravo u tom segmentu. Već 14 godina vjerujem da ćemo, pored Staše, dobiti još šampiona, a sada prvi put imam utisak da smo napravili ozbiljne iskorake ka tome da taj cilj ostvarujemo kao kolektiv, a ne samo zahvaljujući pojedinačnim entuzijastima”.
FOTO: Privatna arhiva
